Kiến thức · Cầu lông
Cách tính điểm cầu lông: 21 điểm, 20-20, 29-29 và luật 3×15
Theo Luật Cầu lông BWF hiện hành, trận đấu thắng 2 trong 3 game, mỗi game 21 điểm và bên thắng pha cầu được 1 điểm. Hòa 20-20 thì phải hơn 2 điểm; hòa 29-29 thì bên ghi điểm thứ 30 thắng. Từ 4/1/2027, chuẩn mới là 3×15: game 15 điểm, hòa 14-14 phải hơn 2 điểm, trần 21 điểm.
Ví dụ: hòa 20-20, một bên ghi tiếp lên 21-20 và tưởng đã thắng game, trong khi game chưa kết thúc. Bài này giải thích cách tính điểm cầu lông theo luật của Liên đoàn Cầu lông Thế giới (BWF), kèm bảng tình huống tỷ số, ví dụ từng pha cầu và những gì thay đổi khi thể thức 3×15 áp dụng từ ngày 4/1/2027.
Cách tính điểm cầu lông theo luật hiện hành (3×21)
Cách tính điểm cầu lông hiện hành là thể thức 3×21: trận đấu thắng 2 trong 3 game (best of three), mỗi game 21 điểm, và pha cầu nào có kết quả cũng ra điểm (trừ pha trọng tài cho đánh lại). Đây là Luật 7 trong bộ Luật Cầu lông (Laws of Badminton) của BWF, bản có hiệu lực từ 26/4/2025 và áp dụng đến hết ngày 3/1/2027.
- Mỗi pha cầu (rally) là một điểm. Bên thắng pha cầu được cộng 1 điểm, dù bên đó đang giao hay đang đỡ. Một bên thắng pha cầu khi đối phương phạm lỗi, hoặc khi cầu chạm mặt sân bên trong phần sân của đối phương.
- Bên đạt 21 điểm trước thắng game, trừ hai trường hợp hòa 20-20 và 29-29 ở mục dưới.
- Thắng 2 game là thắng trận. Nếu mỗi bên thắng 1 game, hai bên đánh game thứ ba để phân định.
- Bên thắng game giao cầu trước ở game tiếp theo.
- Giữ giao hay mất giao: bên giao thắng pha cầu thì được điểm và giao tiếp từ ô giao còn lại; bên đỡ thắng pha cầu thì được điểm và giành quyền giao.
Ô giao đi theo điểm số. Trong đánh đơn, người giao có điểm là 0 hoặc số chẵn thì giao từ ô bên phải, điểm lẻ thì giao từ ô bên trái; người đỡ đứng ở ô chéo đối diện. Xem thêm các luật khác của môn ở trang luật cầu lông trên SportHino.
Hòa 20-20 và 29-29 thì tính thế nào?
Hòa 20-20 thì game không kết thúc ở 21 điểm nữa: bên nào dẫn trước 2 điểm trước sẽ thắng. Hòa 29-29 thì không cần cách biệt, bên ghi điểm thứ 30 thắng game.
| Tỷ số | Game đã kết thúc chưa? | Vì sao |
|---|---|---|
| 21-19 | Rồi | Đạt 21 điểm khi chưa từng hòa 20-20 |
| 21-20 | Chưa | Đã qua mốc 20-20, mới hơn 1 điểm |
| 22-20 | Rồi | Hơn 2 điểm sau mốc 20-20 |
| 25-24 | Chưa | Mới hơn 1 điểm |
| 26-24 | Rồi | Hơn 2 điểm |
| 29-28 | Chưa | Mới hơn 1 điểm, chưa chạm trần |
| 29-29 | Chưa | Pha cầu kế tiếp quyết định game |
| 30-29 | Rồi | Ghi điểm thứ 30, chỉ cần hơn 1 điểm |
Ví dụ 5 pha cầu cuối một game đánh đơn
Ví dụ: An gặp Bình, tỷ số ghi theo thứ tự An–Bình. Tỷ số đang là 19-20: Bình dẫn và đang giao từ ô phải (điểm của Bình là 20, số chẵn).
| Pha | Bên thắng pha | Tỷ số An–Bình | Pha sau: ai giao, từ ô nào |
|---|---|---|---|
| 1 | An | 20-20 | An giành quyền giao; điểm của An là 20 (chẵn) nên giao ô phải |
| 2 | An | 21-20 | An giao tiếp; 21 là số lẻ nên giao ô trái. Game chưa kết thúc |
| 3 | Bình | 21-21 | Bình giành quyền giao; 21 lẻ nên giao ô trái |
| 4 | Bình | 21-22 | Bình giao tiếp; 22 chẵn nên giao ô phải |
| 5 | Bình | 21-23 | Bình thắng game 23-21 vì đã hơn 2 điểm |
Sang game sau, Bình giao trước, từ ô phải vì điểm đang là 0. Nếu đây là game 1, hai người đổi sân và được nghỉ tối đa 120 giây trước khi bắt đầu game 2.
Khi nào được nghỉ và đổi sân?
Theo luật hiện hành (3×21), trong mỗi game hai bên được nghỉ tối đa 60 giây khi điểm của bên dẫn trước chạm 11; giữa game 1 và game 2, giữa game 2 và game 3 được nghỉ tối đa 120 giây. Ngoài các khoảng nghỉ này, trận đấu phải diễn ra liên tục từ quả giao đầu tiên đến khi kết thúc.
Hai bên đổi sân ba lần trong một trận đủ 3 game:
- Sau khi kết thúc game 1.
- Sau khi kết thúc game 2, nếu có game 3.
- Trong game 3, khi một bên chạm 11 điểm trước.
Mẹo cho trọng tài phong trào: khoanh sẵn trên phiếu điểm mốc nghỉ 60 giây trong game và mốc đổi sân ở game quyết định. Theo luật hiện hành (3×21, đến 3/1/2027), cả hai mốc là 11; với 3×15 là 8. Nếu giải vẫn đánh 3×21 sau ngày 4/1/2027, văn bản Luật thay thế (Alternative Laws) bản 4/1/2027 của BWF ghi mốc nghỉ là 8 điểm nhưng đổi sân ở game 3 vẫn là 11, nên ban tổ chức cần ghi rõ hai mốc này trong điều lệ.
Luật cầu lông 15 điểm (3×15) từ 4/1/2027 khác gì?
Từ thứ Hai ngày 4/1/2027, mỗi game chỉ còn 15 điểm: hòa 14-14 thì phải hơn 2 điểm, hòa 20-20 thì bên ghi điểm thứ 21 thắng. Các thành viên BWF thông qua thay đổi này tại Đại hội đồng thường niên lần thứ 87 ngày 25/4/2026, đạt mức đa số 2/3 số phiếu bầu theo quy định. Trận đấu vẫn thắng 2 trong 3 game, vẫn tính điểm mọi pha cầu, và bên thắng game vẫn giao trước ở game sau.
| 3×21 (hiện hành, đến 3/1/2027) | 3×15 (từ 4/1/2027) | |
|---|---|---|
| Số game | Thắng 2 trong 3 | Thắng 2 trong 3 |
| Điểm thắng game | 21 | 15 |
| Bắt đầu phải hơn 2 điểm | Từ 20-20 | Từ 14-14 |
| Trần điểm | 30 (hòa 29-29, điểm thứ 30 thắng) | 21 (hòa 20-20, điểm thứ 21 thắng) |
| Nghỉ tối đa 60 giây trong game | Khi điểm dẫn trước chạm 11 | Khi điểm dẫn trước chạm 8 |
| Nghỉ giữa hai game | Tối đa 120 giây | Tối đa 120 giây |
| Đổi sân ở game 3 | Khi một bên chạm 11 | Khi một bên chạm 8 |
| Số pha cầu có điểm của một game | Ít nhất 21, nhiều nhất 59 | Ít nhất 15, nhiều nhất 41 |
Với 3×15, game kết thúc ở các tỷ số như 15-13, 16-14 hay 21-20; còn 15-14 hay 20-19 sau mốc 14-14 thì chưa.
Số pha cầu giảm bao nhiêu?
Mỗi pha cầu có kết quả mang lại đúng 1 điểm, nên số pha cầu có điểm của một game bằng tổng điểm hai bên. Cách tính:
- 3×21: game ngắn nhất 21-0 là 21 pha; game dài nhất 30-29 là 29 + 30 = 59 pha.
- 3×15: game ngắn nhất 15-0 là 15 pha; game dài nhất 21-20 là 20 + 21 = 41 pha.
- Số pha tối thiểu để thắng một game giảm 6 pha (6 ÷ 21 ≈ 29%); game dài nhất ngắn đi 18 pha (18 ÷ 59 ≈ 31%).
- Cả trận đủ 3 game: tối đa 3 × 59 = 177 pha với 3×21 và 3 × 41 = 123 pha với 3×15.
Theo BWF, mục tiêu của 3×15 là trận đấu cạnh tranh hơn, thời lượng trận ổn định hơn và lịch thi đấu dễ sắp xếp hơn.
Đánh đơn và đánh đôi tính điểm có khác nhau không?
Không. Đánh đơn và đánh đôi dùng chung một cách tính điểm: cùng số game, cùng 21 điểm (15 điểm từ 4/1/2027), cùng các mốc hòa và điểm trần. Khác biệt chỉ nằm ở việc ai giao và giao từ ô nào.
- Đánh đơn: ô giao tính theo điểm của người giao, như ví dụ An và Bình ở trên.
- Đánh đôi: ô giao tính theo điểm của cả bên giao (chẵn: ô phải, lẻ: ô trái). Hai người của bên giao chỉ đổi ô cho nhau khi bên mình ghi điểm lúc đang giao; bên đỡ đứng yên ô. Khi giành lại quyền giao, người đang đứng ở ô ứng với điểm của bên mình là người giao.
Giải phong trào nên chọn thể thức tính điểm nào?
Bạn có thể giữ 3×21 hoặc chuyển sang 3×15, vì giải phong trào không bắt buộc dùng 3×15, kể cả sau ngày 4/1/2027. Với các giải trong nước, BWF cho phép hội thành viên, câu lạc bộ, giải đấu theo mùa (league) và đơn vị tổ chức chọn một thể thức thay thế đã được phê duyệt, với điều kiện thỏa thuận trước.
| Giai đoạn | Thể thức chuẩn | Thể thức thay thế được phép (thỏa thuận trước) |
|---|---|---|
| Hiện nay đến 3/1/2027 | 3×21 | 1 game 21 điểm; Bo3, game 15 điểm; Bo5 (thắng 3 trong 5), game 11 điểm |
| Từ 4/1/2027 | 3×15 | 1 game 21 điểm; Bo3, game 21 điểm (3×21); Bo5 (thắng 3 trong 5), game 11 điểm |
Với thể thức 1 game 21 điểm, hai bên đổi sân khi một bên chạm 11 điểm. Dù chọn thể thức nào, ban tổ chức nên làm 4 việc:
- Ghi đủ thể thức trong điều lệ: số game, điểm thắng game, mốc phải hơn 2 điểm, điểm trần, mốc nghỉ 60 giây trong game và mốc đổi sân ở game quyết định. Ví dụ: "Bo3, mỗi game 21 điểm, hòa 20-20 phải hơn 2 điểm, trần 30; nghỉ tối đa 60 giây khi bên dẫn chạm 11; game 3 đổi sân khi một bên chạm 11".
- Ghi rõ thể thức từng vòng: nếu vòng bảng đánh 1 game 21 điểm cho kịp giờ, ghi rõ từ vòng nào chuyển sang thắng 2 trong 3 game.
- Phổ biến cho trọng tài và vận động viên (VĐV) mốc nghỉ, đổi sân (11 hay 8) trước giờ thi đấu, nhất là các giải diễn ra quanh tháng 1/2027.
- Ước lượng lại thời gian mỗi trận khi đổi thể thức, vì số pha cầu tối đa của một game thay đổi như bảng trên.
Khi tìm giải trong danh sách giải đấu, VĐV nên xem thông tin chung của giải hoặc hỏi ban tổ chức để biết giải đánh 21 hay 15 điểm trước khi đăng ký.
Làm việc này trên SportHino
SportHino — nền tảng quản lý giải đấu thể thao phong trào — cho ban tổ chức đặt luật riêng cho từng nội dung cầu lông trong tab Luật & thể thức: số game (Bo1–Bo3) và điểm trần, rồi lưu thành mẫu dùng chung cho các giải sau. Mục Xếp lịch có ô Thời gian chiếm sân mỗi trận, dùng để xếp lịch tự động, tính giờ kết thúc và ước tính số ngày. Khi đổi thể thức (ví dụ chuyển sang 3×15), bạn nhớ chỉnh lại cả ô này để lịch và số ngày ước tính khớp với độ dài trận mới.
Trọng tài chấm điểm cầu lông ngay trên màn chấm điểm, có hoàn tác và vẫn chấm được khi mất mạng; tỷ số hiện trực tiếp trên trang giải. Bạn có thể tạo tài khoản SportHino để thử với giải của mình.